A kwanakin nan, wani rahoto daga jaridar CBN News ya zama abin tattaunawa a kafafen sada zumunta bayan wallafa hoton jana’izar Musulmai sannan suka yi ikirarin cewa “Musulmai sun kashe Kiristoci 25 a Najeriya”.
Hoton ya nuna gawarwakin mutane da aka lullube da farin kaya da dubban jama’a suna yi musu Sallar jana’iza wadda al’ada ce ta Musulunci gaba ɗaya.
Wannan kuskuren ko kuma gangancin ya haifar da tambayoyi da dama kan manufar watsa irin wannan rahoto wanda ke iya tunzura zukata, rura wutar kiyayya, da kuma barazana ga zaman lafiyar Najeriya.
A wannan bincike, za mu fayyace gaskiyar lamarin, mu rushe farfaganda, kuma mu bayyana haɗarin amfani da ƙarya domin tayar da rikici tsakanin addinai.
Hoton Musulmai aka yi amfani da shi ba Kiristoci ba
Hoton da CBN News ta wallafa ba ya da wata alaƙa da Kiristoci.
Kallon hankali kaɗan ya wadatar ya nuna:
Mutanen cikin hoton suna sanye da zani, babbar riga, da rawani – kayan Musulmi.
Gawarwaki an lullube su da kayan farin jana’izar Musulmi (kafin).
An ga ana gudanar da Addu’ar Jana’iza (Salatul Janaza) a fili.
Wannan ya tabbatar da cewa rahoton da CBN News ta wallafa bai faɗi gaskiya ba, kuma an yi amfani da hoton ne domin wata manufa, ƙirƙirar labarin kisan Kiristoci da Musulmai suka yi.
Tambayar ita ce:
Me ya sa za a yi amfani da hoton Musulmai domin ya zama hujjar cewa ana kashe Kiristoci?
Mecece Manufar Irin Wannan Rahoto? shin ƙoƙarin tayar da fitina ne?
Najeriya ta sha matsalolin rashin tsaro, amma mafi yawanci ba addini ne ke haddasa rikice-rikice ba.
Sai dai irin rahotannin ƙarya irin wannan suna iya:
Tunzura Kiristoci da su ji cewa Musulmai na far musu
Haddasa kiyayya da tashin hankali cikin mintuna kaɗan
Sanya Musulmai cikin hadarin farmaki saboda rahoto mara tushe
Sake raba al’umma gida biyu cikin rashin amana
Ingiza tashin hankali da ƙiyayya ta addini
Irin wannan rahoton na iya cin karo da kokarin da shugabanni da malamai ke yi na samar da zaman lafiya.
Gaskiyar Lamari
Rashin tsaro a Najeriya ba rikicin addini ba ne
Kwarraru da hukumomi sun sha bayyana cewa yawancin tashin hankulan da ake fama da su a Najeriya suna da nasaba da:
- ‘Yan bindiga da ta’addanci
- Rikicin ƙasa da makiyaya
- Rashin tsaro da talauci
- Rikicin siyasa da kabilanci
A duk yankuna da aka yi rikici, Musulmai da Kiristoci duka suna mutuwa.
Saboda haka yin amfani da labarin cewa “Musulmai sun kashe Kiristoci” ba adalci ba ne, ba gaskiya ba ne, kuma yana iya haifar da sabon rikici.
Me ya sa ingantaccen labari yake da muhimmanci?
A lokacin da ƙasa take fama da ta’addanci da rikice-rikice, labaran ƙarya na iya:
- Lalata zaman lafiya
- Sanya jama’a cikin fargaba
- Tunzura al’ummomi su ɗauki doka a hannunsu
- Rushe haɗin kai tsakanin Musulmai da Kiristoci
Kaɗai rahoto mara tushe kaɗan ne ake buƙata don haifar da bala’i.
Gaskiyar da ya kamata a sani
Game da wannan rahoton na CBN News:
Ba hoton Kiristoci bane
Ba hoton kisan Musulmai suka yi ba
Ba hujjar kisan Kirista bane
Ba a tabbatar da rahoton daga jami'an tsaro ba
Hoton jana’izar Musulmai ne
Rahoton ya yaudari masu karatu
Ana iya ganin farfaganda ko rashin nagartar aikin jarida
Hakan ka iya haddasa rikicin addini
Muhimmancin Adalci a Jarida
Najeriya tana bukatar jaridu da kafafen watsa labarai da za su:
- Bincika kafin wallafa
- Gujewa kalaman da ke tayar da hankali
- Bayyana gaskiya kamar yadda take
- Kiyaye martabar al’umma da zaman lafiya
Rahoton da bai dace ba — musamman wanda ya shafi addini — na iya zama wuta a cikin hamada.
Me ya kamata jama’a su kula da shi?
Kafin a raba ko a yarda da rahoton da ya shafi addini:
Tabbatar da hoton
Kalli tushen labari
Kalli ko hoton ya dace da labarin
Ka guji wallafawa idan ba ka da tabbaci
Duk wanda ke son zaman lafiya ya guji rarrabawa abin da zai iya haifar da ɓarna.
Rahoton da CBN News ta wallafa ya kasance rahoto mara tushe, wanda aka gina a kan hoto da ba shi da alaƙa da batun da ake magana akai.
Irin waɗannan labarai na ƙarya suna da haɗari sosai a ƙasa mai addinai biyu kamar Najeriya.
Dole ne a ci gaba da yin fatali da duk wani yunkuri na tunzura jama’a ko tayar da rikici ta hanyar amfani da ƙarya, hotuna da aka cire daga asali, ko kalaman ƙiyayya.
Najeriya na buƙatar gaskiya, zaman lafiya, da haɗin kai — ba rahotannin da ke ƙoƙarin raba mu ba.